Przez ostatnie trzy dni, obejmujące dzień przed wyborami połówkowymi w USA, dzień głosowania oraz dzień po wyborach, ceny ropy na światowych rynkach spadły łącznie o kilkanaście procent. Jednocześnie wzrosły ceny obligacji skarbowych, czemu towarzyszył spadek ich rentowności.

Naturalnym pytaniem, jakie zadają sobie obecnie inwestorzy, jest skala i trwałość obserwowanych spadków cen ropy oraz wpływ nadchodzących zmian politycznych w Kongresie USA na dalszy rozwój sytuacji na rynku energii.

Dodatkowym impulsem dla rynku były wypowiedzi liderów Partii Demokratycznej. Hakeem Jeffries, obecny lider demokratycznej opozycji w Izbie Reprezentantów i prawdopodobny przyszły przewodniczący tej izby, stwierdził, że konflikt z Iranem powinien zostać jak najszybciej zakończony. Według Jeffriesa priorytetem nowej większości będzie obniżenie kosztów życia amerykańskich gospodarstw domowych, a dalsze zaangażowanie militarne USA w regionie działa w przeciwnym kierunku.

Jednak wpływ tych deklaracji na krótkoterminowe perspektywy konfliktu należy oceniać ostrożnie. Nowy Kongres rozpocznie pracę dopiero za dwa miesiące, a konstytucyjne kompetencje w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa narodowego pozostają przede wszystkim w rękach administracji prezydenta. W scenariuszu bazowym nie zakładamy zatem gwałtownej zmiany amerykańskiej polityki wobec Iranu.

Iran co prawda deklaruje gotowość do szybkiego odblokowania szlaku żeglugowego, nawet w ciągu dwóch dni, jednak uzależnia to od spełnienia szeregu warunków. Najważniejsze z nich obejmują zniesienie sankcji ograniczających eksport irańskiej ropy, odblokowanie części aktywów finansowych zamrożonych za granicą, zakończenie presji militarnej oraz złagodzenie amerykańskiej obecności wojskowej w regionie. Z perspektywy Teheranu swoboda żeglugi i normalizacja sytuacji gospodarczej powinny być elementami jednego pakietu porozumienia.

Dotychczasowe stanowisko administracji Donalda Trumpa pozostaje zasadniczo odmienne i obecnie nie ma przesłanek wskazujących na rychłą zmianę tego podejścia. Waszyngton deklaruje gotowość do rozmów prowadzonych za pośrednictwem Kataru, ale nie chce dokonywać jednostronnych ustępstw. Amerykanie oczekują najpierw działań ze strony Iranu, przede wszystkim gwarancji bezpieczeństwa żeglugi oraz ograniczenia aktywności związanej z programem nuklearnym. Równocześnie nie widać oznak odejścia od polityki presji ekonomicznej, która pozostaje kluczowym narzędziem wpływu na Teheran.

W kontekście obecnego sporu warto przypomnieć różnice między polityką Republikanów i Demokratów wobec Iranu. Różnica ta nie dotyczy celu, którym pozostaje ograniczenie irańskiego programu nuklearnego, lecz metod prowadzących do jego osiągnięcia. Administracja Joe Bidena stawiała przede wszystkim na negocjacje oraz próbę odbudowy porozumienia nuklearnego JCPOA. Choć sankcje nie zostały całkowicie zniesione, Demokraci wykazywali większą gotowość do stopniowego łagodzenia restrykcji w zamian za ustępstwa nuklearne. Z kolei polityka Trumpa opiera się na założeniu, że maksymalna presja gospodarcza i okresowe, punktowe używanie siły militarnej zwiększają szanse na uzyskanie korzystniejszego porozumienia. Ta różnica podejść ma istotne znaczenie dla oczekiwań rynkowych dotyczących przyszłości eksportu irańskiej ropy oraz swobody żeglugi w Cieśninie Ormuz, która według dostępnych danych pozostaje nadal mocno ograniczona.

Wykres 1. Ruch statków w Cieśninie Ormuz.

Podsumowanie

Z punktu widzenia inwestorów kluczowy wniosek jest stosunkowo prosty. Mimo wzrostu presji politycznej na deeskalację po wyborach połówkowych, Iran i Stany Zjednoczone nadal różnią się w fundamentalnej kwestii kolejności ustępstw. Teheran oczekuje najpierw złagodzenia sankcji, podczas gdy Waszyngton domaga się wcześniejszych działań ze strony Iranu.

W rezultacie ryzyko zakłóceń transportu surowców przez Cieśninę Ormuz pozostaje podwyższone, a ceny ropy w dalszym ciągu zawierają istotną premię geopolityczną. Choć spadek notowań po wyborach odzwierciedla rosnące oczekiwania na przyszłą deeskalację konfliktu, obecnie trudno wskazać czynniki uzasadniające szybkie i kompleksowe porozumienie.

W naszym scenariuszu bazowym bardziej prawdopodobny pozostaje przedłużający się proces negocjacyjny. Oznacza to, że napięcia wokół Cieśniny Ormuz w dalszym ciągu będą jednym z kluczowych czynników ryzyka dla globalnego rynku energii, a ewentualne zakłócenia podaży mogą ponownie prowadzić do wzrostu cen ropy i gazu w kolejnych miesiącach.

Autor: Zbigniew Obara, Menedżer ds. Analiz

Ważne informacje

Materiał został wydany jedynie w celach informacyjnych i nie jest ofertą ani zachętą do dokonywania transakcji kupna lub sprzedaży papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych. Materiał ten nie stanowi analizy inwestycyjnej, analizy finansowej ani innej rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczącej transakcji w zakresie instrumentów finansowych, o których mowa w art. 69 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.