Czym jest premia terminowa?

Premia terminowa to dodatkowa stopa zwrotu z tytułu posiadania obligacji długoterminowej zamiast rolowania, tj. kolejnych zakupów po wygaśnięciu krótkoterminowych instrumentów do momentu osiągnięcia tego samego horyzontu inwestycyjnego. Innymi słowy, jest to wynagrodzenie za ryzyka związane z niepewnością przyszłych stóp procentowych, inflacji, warunków fiskalnych, itp.

Oznacza to, że wzrost rentowności długoterminowych obligacji nie musi oznaczać wyłącznie oczekiwania przez rynek wyższych stóp procentowych – może wynikać również ze wzrostu wymaganej premii terminowej przez inwestorów, tudzież zwiększenia emisji obligacji długoterminowych.

Sytuacja na rynku polskich obligacji

Premia terminowa pomiędzy obligacjami o różnych terminach zapadalności w Polsce, poza drobnymi wyjątkami w 2022 r., przez cały szereg lat kształtowała się dodatnio. Pod koniec lipca rentowność przyjętych do porównań obligacji 10-letnich oscylowała w przedziale 5,6–5,8%, a obligacji 2-letnich 4,3–4,5%. Tym samym premia w rentownościach kształtowała się na poziomie ok. 1,3 pkt. proc (130 pb.).

Jednocześnie: stopa referencyjna – główna stopa NBP wynosi 3,75%, a najnowsza projekcja NBP zakłada inflację CPI około 2,9% w 2026 r. oraz 2,7% w 2027 r, przy czym projekcja nie uwzględnia zwyżek cen ropy i paliw z ostatniego miesiąca. Zatem jeszcze większą niż premię terminową względem obligacji 2-letnich, obligacje 10-letnie oferują względem stopy NBP, czy prawdopodobnego średniego poziomu inflacji w najbliższych 2 latach.

Wykres 1. Rentowności i premia terminowa na polskim rynku obligacji skarbowych (w pkt. proc.). 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Bloomberg z dnia 24.07.2026 

Sytuacja na głównych rynkach zagranicznych

Wykres 2. Premie terminowe 10-2 na wybranych rynkach rozwiniętych. 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Bloomberg z dnia 24.07.2026 

Na głównych rynkach rozwiniętych, premie terminowe 10-2, zwłaszcza na początku poprzedniej dekady były znacznie wyższe niż w Polsce i sięgały nawet 3 pkt. proc. Na przestrzeni lat jednak systematycznie malały, głównie dzięki niskiej inflacji, programom skupów obligacji przez banki centralne oraz wysokiego popytu instytucjonalnego na bezpieczne aktywa. W okresie pocovidowej walki z inflacją przez ok. 2 lata normą były ujemne premie terminowe 10-2. 

Aktualnie banki centralne ograniczyły skup obligacji, inflacja już nie spada, rządy zwiększyły emisje długu. W efekcie premie terminowe mają tendencję do wzrostów.

Co obecnie podtrzymuje premie terminowe na rynkach?

1. Ryzyko fiskalne i podaż długu

Najważniejszym czynnikiem jest wzrost podaży obligacji. Globalnie obserwujemy:

• wysokie deficyty budżetowe,
• wzrost wydatków obronnych,
• większe potrzeby pożyczkowe państw.

Inwestorzy przy rosnącej podaży papierów skarbowych oczekują dodatkowego wynagrodzenia. Dotyczy to zarówno USA, jak i krajów europejskich. W Polsce dodatkowym elementem jest niepewność dotycząca trajektorii długu publicznego w kolejnych latach oraz finansowania zwiększonych wydatków budżetowych.

2. Niepewność inflacyjna

Choć bieżąca inflacja spadła znacznie względem szczytów z 2022–2023 r., inwestorzy nie są przekonani, że ryzyko inflacyjne zostało całkowicie wyeliminowane, zwłaszcza w sytuacji ciągłej wymiany ognia w Zatoce Perskiej, czyli kluczowego regionu wydobycia i eksportu węglowodorów. 

Spora części inwestorów nabywając obligację długoterminową - 10-letnią oczekuje rekompensaty za ryzyko, że inflacja w przyszłości okaże się wyższa od obecnych prognoz.

3. Polityka banków centralnych

W minionych latach banki centralne były dużym nabywcą obligacji. Obecnie, zarówno amerykański Fed czy Europejski Bank Centralny, prowadzą już znacznie bardziej restrykcyjną politykę bilansową. Nie kupują nowych obligacji, ani nie reinwestują środków z zapadających obligacji. 

Dodatkowo jeżeli rynki uznają, że naturalna, tj. potrzebna do trwałego kontrolowania inflacji stopa banków centralnych, będzie wyższa, deficyty fiskalne trwale będą wysokie, a inflacja będzie bardziej zmienna, to premie terminowe pozostaną podwyższone, nawet gdyby do żadnych podwyżek stóp procentowych banków centralnych nie doszło.

4. Większa zmienność cenowa 

Dla części rynku obligacji, np. 30-letnich obligacji amerykańskich, zmienność cenowa jest zbliżona do tej z rynku akcji dla zdywersyfikowanych indeksów globalnych, co powoduje, że mało który inwestor rynku obligacyjnego, jest w stanie ją zaakceptować.

Konkluzje

W obecnych warunkach rynkowych premia terminowa jest prawdopodobnie jednym z głównych powodów, dla których rentowności polskich obligacji 10-letnich pozostają wyraźnie powyżej stopy referencyjnej NBP i prognozowanej inflacji. O ile stabilizacja polityki pieniężnej działa w kierunku spadku rentowności, o tyle czynniki fiskalne, podażowe i inflacyjne utrzymują premię terminową na relatywnie wysokim poziomie. Dla inwestorów oznacza to, że potencjał zysków na długim końcu krzywej istnieje, ale jest znacznie bardziej zależny od zmian premii terminowej niż od samych decyzji NBP. Podobnie sytuacja wygląda na głównych rynkach rozwiniętych. 

Autor: Zbigniew Obara, Menedżer ds. Analiz

Ważne informacje

Materiał został wydany jedynie w celach informacyjnych i nie jest ofertą ani zachętą do dokonywania transakcji kupna lub sprzedaży papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych. Materiał ten nie stanowi analizy inwestycyjnej, analizy finansowej ani innej rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczącej transakcji w zakresie instrumentów finansowych, o których mowa w art. 69 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.